برنامه ریزی شهری

آشنایی با جغرافیا و تخصص های گوناگون آن

  

آشنایی با جغرافیای جامع و تخصص‌های گوناگون آن نقش مهمی را در ارائه یك كار مطلوب زیربنایی و تحقیقاتی برعهده دارد

ریشه، معنی و مفهوم واژه «جغرافیا»:

 

اصل كلمه یونانی و به صورت «جئوگرافیا» بوده و معرب آن «الجغرافیه» و واژه «جغرافی» و «جغرافیا» كه هر دو در زبان فارسی متداول و دارای یك معنی می‌باشند از زبان عربی گرفته شده است.

 

در زبان انگلیسی Geography (جئوگرافی) آمده و اسمی مركب است و از دو بخش؛

 

1- geo : پیشوند و به معنی «زمین» و «خاك» (گاهی به معنی «جغرافیا» و «جغرافیایی»)

 

2- graphy: پسوند و به معنی «هنر و فن نوشتن و شرح دادن و نمایش دادن» و «علم» و «دانش». بنابراین معنی بنابراین معنی واژه «فن یا علم یا دانش نوشتن و شرح دادن احوال زمین و نمایش نقشه آن بر روی كاغذ است.»(1)

 

تعریف جغرافیا

 

جغرافیا دانشی است كه ما را با چهره زمین و عواملی كه در تغییر و تحول آن نقش دارند «آشنا» می‌سازد.

 

قلمرو كار و تخصص‌ های گوناگون:

 

گرچه بنا به تعریف یاد شده توجه اصلی جغرافیا بر سطح كره زمین است، اما دامنه كار عوامل مؤثر بر قیافۀ زمین از آسمان و خورشید و ماه تا درون زمین گسترش دارد و با نگاهی به سایر سیارات و نیم نگاهی به كهكشانها ابعاد كار را به تمامی جهان بسط می ‌دهد.

 

          در بیشتر اطلس های معتبر جغرافیایی، اولین صفحات آن از ستارگان و كهکشان ها شروع و به ترتیب كه پیش می‌رود؛ منظومه شمسی و پیدایش آن، خورشید، ماه، حركات زمین، ساختمان زمین، آتشفشان، حركات قاره‌ها، زلزله، فرسایش، شكل زمین، جو زمین، آب و هوا، پوشش گیاهی، پیدایش زندگی و تكامل آن، جمعیت، نژاد، انواع فعالیتهای بشر، غذا، انرژی، معادن، صنایع، محیط زیست و آلودگی‌ ها، ارتباطات و بالاخره با زندگی در فضا به پایان می‌رسد.

 

          ذكر این نكته لازم است كه جغرافیدان از تخصص‌ های گوناگون یاد شده به اندازه نیاز خود در شناساندن محیط، اكتفا می‌كند و ملزم به عالِم شدن در آن علوم نیست. اما با تلفیق این تخصص‌های متفرق، علمی را ایجاد كرده است كه همه سونگراست.

 

تقسیمات جغرافیا

 

با پیشرفت علوم در سده‌های اخیر جغرافیا نیز توسعه یافت و به چندین بخش اصلی و فرعی تقسیم شد و در دهه‌ های معاصر بر تعداد آنها افزوده گشت كه اهم آنها عبارتند از:

 

1-     جغرافیای ریاضی

 

در این رشته به شكل، اندازه، حركات، و رابطه زمین با خورشید و منظومه شمسی و مانند آن می‌پردازد و علاوه بر نمایاندن موقع زمین در فضا، موقع  هر نقطه زمین را نیز مشخص می‌كند.

 

جغرافیای ریاضی، دانستن موقع جغرافیایی، عرض منطقه، ارتفاع آفتاب، طول سایه و تغییرات آن در سال به معمار این امكان را می‌دهد كه ساخته‌اش در زمستان از حداكثر تابش خورشید برخوردار و تابستان به عكس باشد. بدین ‌وسیله صرفه‌جویی حداقل 50 درصد انرژی را خواهد داشت و آشنایی با آثار گذشتگان و تجربه آنها می‌تواند آنرا تا 80 و 90 درصد نیز برساند.

 

2-     جغرافیای طبیعی

 

در این رشته به مطالعه چهره‌های طبیعی سیاره زمین می‌پردازد و با تجزیه و تحلیل و سنجش پراكندگی اشكال زمین، ‌آب و هوا، آبها، خاكها، كوهها، گیاهان، حیوانات، معادن و سایر پدیده‌های طبیعی و به كمك نقشه، جدول، نمودار و تصاویر و اخیراً با كمك سنجش از راه دور و ماهوار‌ه‌ها اطلاعاتی همه جانبه را در شناخت طبیعت زمین ارائه می‌دهد.

 

     بنابر نیاز بیشتر به شناخت دقیق ‌تر محیط طبیعی و اهمیت این رشته خود به شاخه‌های فرعی تقسیم می ‌گردد و به علت محدود بودن مقاله فقط از آنها نام برده می‌شود: ریخت ‌شناسی زمین Geomorphology، اقلیم ‌شناسی Climatology، جغرافیای خاك، اقیانوس‌ شناسی (مطالعه فیزیكی و بیولوژیكی)، جغرافیای زیستی Biogeography كه خود به دو شاخه مهم جغرافیایی گیاهی و جغرافیایی حیوانی تقسیم می‌گردد. این روزها با توجه به استفاده بی ‌رویه از جنگل ها و مراتع و اختلال در لایه اُزُن در جو زمین و عوارض آن جغرافیای گیاهی بسیار مورد توجه است.

 

3-     جغرافیای انسانی

 

در این رشته «مطالعۀ جغرافیایی از چهره‌ها و پدیده‌های سطح سیاره زمین كه مستقیماً با انسان و فعالیتهای او در رابطه است» سخن به میان می آید . این رشته نیز بنا به اهمیت و رابطۀ نزدیك آن با جوامع انسانی به شاخه‌های فرعی تقسیم می‌شوند چون جغرافیای اقتصادی، جغرافیای سیاسی، جغرافیای فرهنگی، جغرافیای سكونت (جغرافیای ساختمانهای مسكونی، جغرافیای جمعیت)، جغرافیای شهری (پراكندگی شهرها) ؛ جغرافیای راهها.

جغرافیای انسانی، آشنایی با تحولاتی كه آدمی بر چهره طبیعت به وجود آورده مانند راه‌ها، شهرها، مراكز جمعیت، زمینهای كشاورزی، سد و غیره در كارهای شهرسازی، ساختمانهای عمومی، خیابانها، باغهای ملی، مددكار طراح خواهد بود. گرچه فقط در ساختمانهای مهم و شهرسازی تا حدی به این نكات توجه می‌شود. آن هم فقط براساس آمارهای موجود از مؤسسات مختلف و متفرق و با صرف وقت و هزینۀ زیاد، با وجود این ما اغلب به هنگام بارندگی های شدید، گرماهای تابستان و زمستان های سخت و یخبندان های معابر... صرف ‌نظر از تحمل هزینه‌های گزاف با دشواری و عدم آسایش روبرو هستیم. در حالیكه با كسب اطلاعات جامع از جغرافیای منطقه و آمیختن آن با هنر معماری از قبل تمام آنها قابل پیشگیری می‌باشند .                                                                                                                                    

4 -     جغرافیای تاریخی

 

در این رشته به طور كلی هنوز هیچگونه توافقی در مورد تعیین حدود و قلمرو آن صورت نگرفته است و چندین مورد برای آن تعریف شده كه چندان قاطع به نظر نمی‌رسد. ولی به طور كلی می‌توان گفت با تغییراتی كه در طول پیدایش انسان هوشمند از حدود 3 تا 4 میلیون سال پیش در دو رشته اصلی جغرافیای طبیعی و انسانی در شكل و چهره زمین به وقوع پیوسته است به بررسی پرداخت و آنها را آشكار ساخت و با وضع كنونی مقایسه كرد.

 

 

 

نقش و كاربرد جغرافیا:

 

از آنجا كه جغرافیا دانش فراگیر بسیاری از مسایل چهره كره زمین است و از علوم بسیاری در كار خود استفاده و از طرفی مسایل طبیعی و اجتماعی را نیز نمی‌توان به طور مجرد مورد توجه قرار داد، آشنایی با جغرافیا بهترین راه شناخت محیط است. همچنین چون آشنایی با محیط دریچه‌ای روشن و واضح از پدیده‌ها و مسایل متعدد جوامع گوناگون را در پیش روی او می‌گشاید، صرفنظر از ارضای حس كنجكاوی وی، او را در حل مشكلات روزافزون زندگی كنونی موفق ‌تر از دیگران بار می‌آورد.

 

كتابهای كلیات جغرافیا؛ امروز در كشورهای پیشرفته اطلاعات بسیار گوناگون جغرافیایی را به صور مختلف و با تیراژهای زیاد در اختیار همگان قرار می‌دهند و اگر نگوئیم از پرفروش‌ترین كتابها هستند دست كم می‌توانیم ادعا كنیم كه در ردیف آنها قرار دارند. كتابهایی كه جای آنها در كشور ما خالی است.

 

كتابهای جامع جغرافیایی؛ می‌دانیم در هر تحقیقی و كاری، نخستین گام آگاهی از محیط آن كار است و هر قدر آشنایی با محیط كامل ‌تر باشد، موفقیت و نتیجه كار رضایت بخش‌تر خواهد شد. از این جهت كتابهای جامع و كامل جغرافیایی به همراه نقشه، تصویر، نمودار، جدول و آمار و مانند اینها می‌توانند نیازهای اولیه هر تحقیق و مطالعه و طرح را تا حدی برآورده سازند.

 

     اطلس‌ های ملی؛ در این جا قبل از اینكه به كاربرد جغرافیا در معماری بپردازیم اشاره‌ای به اطلس ملی را نامناسب نمی‌دانم. سالهاست به دنبال تكامل كتابها و اطلس‌های جغرافیایی در كشورهای صاحب نام اقدام به تهیه اطلس‌های ملی نموده‌اند. این كتابهای حجیم پرعرض و طول تمام اطلاعات و گزارش‌های سازمانهای مختلف مملكت و عملكرد آنها و ارقام و عددهای بی‌شمار آنها را كه در سالنامه‌های آماری قطور و متعدد با میلیونها عدد و رقم درج گردیده و مراجعه به آنها بسیار وقت ‌گیر و مطالعه آنها بسیار خسته كننده است را، تبدیل به نقشه‌های رنگی و نمودار و جدول ساخته و هر نیازمندی از زعمای مملكت گرفته تا كارشناس عادی را با نگاهی به راهنما و ورق زدن چند صفحه‌ای از اطلس، موضوع مورد نظر خود را در پیش روی می‌بیند و به تجزیه و تحلیل آن می‌پردازد. كاربردی این اطلس‌ها آنقدر گویا و آسان است كه كامپیوترها با تمام پیشرفت خود هنوز نتوانسته‌اند از ارزش كار آنها بكاهند.

 

(برگرفته از مجموعه مقالات کنگره تاریخ معماری و شهرسازی ایران)                                                                                                                    

           زنده بودن رابه بیداری بگزرانیم                                                                                                                                                  که سالها به اجبارخواهیم خفت....(دکترعلی شریعتی)                                    

                                 

وحید سپه وند(89.6.21)

 

+ نوشته شده در  دوشنبه بیست و یکم شهریور 1390ساعت 4:4  توسط سحر گودرزی  | 

زمینی دیگر

برای اولین بار، سیاره ای درست شبیه به زمین کشف شد

 

سرانجام انتظارها به پایان رسید. امروز درست همان روزی است که بسیاری از ستاره شناسان و دوستداران فضا در انتظار آن بودند. پس از سال ها تحقیق و جستجو پیرامون سیارات فراخورشیدی، ستاره شناسان بالاخره موفق به یافتن سیاره ای شدند که دارای شرایطی کاملاً شبیه به کره زمین می باشد. این سیاره از لحاظ علمی "منطقه گولدیلاکس برای زندگی" خوانده می شود یعنی سیاره ای که نه بسیار گرم و نه بسیار سرد است و دارای شرایط آب و هوایی بسیار عالیست.
سیاره ای که از ستاره میزبان خود نه آنچنان دور و نه بسیار نزدیک است. درست در فاصله مناسب قرار گرفته و از این رو وجود آب مایع در آن امکان پذیر است. این سیاره از لحاظ اندازه نه بسیار بزرگ و نه بسیار کوچک است و بدین خاطر دارای سطح، نیروی گرانش و شرایط جوی کاملاً مناسب است. به بیان بهتر این درست همان سیاره ای است که به دنبال آن بودیم. سیاره ای درست مانند زمین.
پل باتلر از موسسه تحقیقاتی کارنگی واشنگتن در اینباره می گوید: " این واقعاً اولین سیاره گولدیلاکس است که انسان تابدین روز موفق به یافتن آن شده است"

برخلاف تمامی سیاراتی که ستاره شناسان تا پیش از این موفق به یافتن آنها شده بودند (در حدود 500 سیاره در خارج از منظومه شمسی ) ، این سیاره جدید درست در نقطه ای قرار گرفته است که ستاره شناسان آنرا "منطقه قابل سکنی" می خوانند. بعلاوه این سیاره در همسایگی کهکشانی ما قرار دارد که این موضوع خود حاکی از وجود سیارات بسیار زیاد دیگری با شرایط قابل سکنی می باشد.

 

 

 

تصویر بالا : مدار سیارات در سیستم ستاره ای Gliese 581 ، که  با منظومه شمسی ما مورد مقایسه قرار گرفته است. ستاره  Gliese 581 دارای جرمی حدود 30% جرم خورشید ما است و سیارات در این منظومه بسیار نزدیکتر یه ستاره خود می باشند (در مقایسه با فاصله سیارات منظومه شمسی به خورشید) . سیاره چهارم , G , سیاره ای می باشد که قادر به میزبانی حیات است .

 

 

یافتن چنین سیاره ای که به طور بالقوه قادر به حمایت و میزبانی زندگی است قدمی بزرگ به سمت پاسخی برای این سوال همیشگی می باشد: آیا ما تنها موجودات زنده در این جهان هستی می باشیم؟

تحقیقات پیرامون این سیاره ادامه دارد و ما تلاش خواهیم نمود تا سایر اطلاعات تکمیلی را به محض انتشار در مراجع رسمی در اختیار شما قرار دهیم. برطبق گزارشات فعلی، پنج تن از ستاره شناسان برجسته به خبرگزاری "آسوشیتد پرس" چنین اظهار نموده اند: این سیاره درست در منطقه ای مناسب قرار گرفته است و کشفی کاملاً متفاوت و واقعی نسبت به یافته های پیشین ما به شمار می آید.

 
جیم کاستینگ از دانشگاه ایالتی پن در این باره می گوید: " صادقانه بگویم، این تنها سیاره ای است که یافتن آن مرا به هیجان آورده است" و ادامه می دهد : " این سیاره یک کاندیدای واقعی و درجه یک برای میزبانی حیات می باشد" .

 

http://s1.picofile.com/file/6537248488/614vogt_w_hamilton_300.jpg

 

در اینجا ذکر این نکته ضروریست که زندگی در سیارات دیگر به معنی وجود موجودات فضایی نیست. حتی کشف یک باکتری تک سلولی و یا نمونه ای ازیک کپک قارچی در سایر سیارات، خود اکتشاف علمی عظیمی بشمار می آید که برداشت ها را نسبت به یگانگی زندگی در کره زمین تغییر خواهد داد.

اما هنوز سوالات بی جواب زیادی درباره این سیاره عجیب وجود دارد. این سیاره دارای جرمی در حدود 3 تا 4 برابر زمین ، کمی بزرگتر از لحاظ عرضی و به ستاره اش نزدیکتر است. ( فاصله زمین تا خورشید در حدود 93میلیون مایل است و فاصله این سیاره تا ستاره میزبانش در حدود 14 میلیون مایل است) . سیاره در مدت زمان تنها 37 روز به دور ستاره میزبان خود می چرخد و جرم سیاره نشان دهنده این است که به احتمال قوی این سیاره صخره ای، دارای سطحی پایدار و گرانشی به اندازه کافی برای حفظ جو است. با توجه به شکل چرخش سیاره در اغلب اوقات یک سمت آن روشن و طرف دیگر تاریک می باشد.

 

 

http://s1.picofile.com/file/6537255530/new_planet4_0.jpg

 

این تصویر گرافیکی، چهار سیاره درونی سیستم Gliese 581  و نیز ستاره میزبان آنرا به نمایش گذاشته است

 

 

به گفته استیون ووت از دانشگاه کالیفرنیا در سانتاکروز، دما در نواحی گوناگون سیاره متفاوت است و در فاصله بین 160 درجه (بسیار داغ) تا منفی25 درجه (یخبندان) متغیر می باشد.

طبق اظهارات استیون هنوز وجود قطعی آب در سیاره به اثبات نرسیده و نیز اطلاعات زیادی در رابطه با جو سیاره نداریم. از آنجا که شرایط محیطی سیاره برای وجود آب مایع کاملاً ایده آل می باشد و شواهد علمی نشان می دهد که وجود آب مایع به معنی وجود حیات است ، استیون ووت معتقد است: "احتمال وجود حیات در این سیاره 100% می باشد" .

این یافته ستاره شناسان در روز چهارشنبه، توسط بنیاد ملی علوم اعلام گردیده و در ژرنال ستاره شناسی نیز به چاپ رسید.

 استیون ووت در ادامه مصاحبه چنین توضیح می دهد : سیاره به دور ستاره ای که
Gliese 581 نامیده می شود درحال چرخش است و در حدود 120 تریلیون مایل دورتر از ما قرار دارد. بنابراین سفر به این سیاره با سفینه های فضایی فعلی چندین نسل به طول خواهد انجامید. شاید درنگاه اول چنین به نظر برسد که این فاصله بسیار زیاد است اما فراموش نکنید که مکان و نقطه ای که این سیاره درنقشه پهناور این جهان هستی قرار گرفته است درست در کنار ماست. آنقدر نزدیک که حتی تصور آنرا هم نمی کنید!

با توجه به فاصله نزدیک این سیاره و تشخیص سریع آن در تحقیقات اخیر ستاره شناسان برای سیاره های قابل سکنی، این موضوع حاکی از آن است که برخلاف تصورات پیشین سیارات مانند زمین نه تنها نادر نمی باشند، بلکه بایستی بسیار فراوان باشند.

بر اساس محاسباتی که توسط "ووت" و "باتلر" انجام گرفته و با درنظر گرفتن عوامل گوناگون، در بدترین و سخت ترین شرایط، از هر 5 تا 10 ستاره در جهان هستی ، حداقل یک ستاره وجود دارد که دارای سیاراتی با اندازه و شرایط زمین است ، سیاراتی که قادر به پشتیبانی حیات می باشند.

ووت می گوید : " این بدان معناست که اگر تعداد ستاره های موجود در جهان را حدود 200 میلیارد تخمین بزنیم، در اینصورت احتمالاً چیزی در حدود 40 میلیارد سیاره با شرایط مناسب برای حیات در جهان وجود دارد". البته اسکات گادی از دانشگاه اوهایو دراین باره هشدار می دهد که هنوز نمی توان درباره با تعداد این سیارات با این قاطعیت نظر داد و بایستی تحقیقات بیشتری صورت گیرد.

"ووت" و "باتلر" به مدت 11 سال با استفاده از تلسکوپ های زمینی و با دقت بسیار بالا حرکات ستاره
Gliese 581 را تحت نظر داشته و به دنبال حرکاتی بودند که نشان دهنده چرخش سیارات به دور آن ستاره بود. سیاره ای که به تازگی کشف شده درواقع ششمین سیاره شناسایی شده و درحال گردش به دور ستاره Gliese 581 می باشد. سیاره دوم تاحدی برای شرایط حیات امیدوار کننده بود، یکی از سیارات بسیار داغ و سیاره پنجم بسیار سرد بود. اما کشف این سیاره یعنی ششمین سیاره، درست در نقطه بسیار مناسب و در فاصله ای مابین این سیارات باعث خشنودی بسیاری از ستاره شناسان شده است.

بر اساس نام گذاری رسمی و استاندارد تعیین شده برای ستارگان، این سیاره "
Gliese 581g " نامیده شده است. اگرچه ووت در اینباره معتقد است که این سیاره بسیار زیباست و نام رسمی که به این سیاره داده شده است اصلاً جالب نمی باشد، بدین جهت او نام این سیاره را (به طور غیر رسمی) به یاد همسر خویش "دنیای زارمینا" نامیده است.

 
Gliese 581 یک ستاره کوتوله و با قدرتی در حدود 1/3 خورشید ما می باشد. ازاینرو مشاهده و رصد این ستاره با چشم غیرمسلح و بدون تلسکوپ از روی زمین امکانپذیر نمی باشد. این ستاره در صورت فلکی ترازو قرار دارد.

باتلر در اینباره می گوید:" اما اگر شما در سطح این سیاره بایستید به راحتی قادر خواهید بود تا خورشید سیاره زمین رو مشاهده کنید" و ادامه می دهد : "ستاره کوتوله کم انرژی
Gliese 581، میلیاردها سال زندگی خواهد نمود ، بسیار بیشتر از خورشید ما. و این احتمال توسعه زندگی در این سیاره را افزایش می دهد ".

و در پایان ووت چنین می گوید: " بسیار دشوار است تا در مکانی که دارای تمامی شرایط مناسب محیطی است ، بتوانیم حیات را متوقف نماییم " .

 منبع : سایت نجوم ایران
ترجمه پگاه شاملو از
Nasa / NSF / Associated Press

وحیدسپه وند

+ نوشته شده در  یکشنبه بیستم شهریور 1390ساعت 2:14  توسط سحر گودرزی  | 

جغرافیای طبیعی استان تهران

گستره و محتواي جغرافياي روستايي
قانع‌كننده‌ترين تعريف تعريفي است كه به وسيله ويبرلي ((Wibberley پيشنهاد شده كه استدلال مي‌كند كلمه روستايي: «قسمت‌هايي از يك مملكت را توصيف مي‌كند كه به طور بارزي در آن علايم استفاده‌هاي گسترده از زمين در حال حاضر و يا در گذشته بلافصل آن غلبه دارد». اين تعريف به وسيله اكثر جغرافيدانان روستايي به طور فراگيري مورد استفاده قرار گرفته و همچنين به وسيله ديگر كاركنان مطالعات روستايي مورد قبول واقع شده است براي مثال، جامعه‌شناسان روستايي چنين مي‌نويسند كه: «اصطلاح روستايي به طور قراردادي براي مشخص كردن يك ناحيه جغرافيايي تحديد حدود شده به كار مي‌رود كه از ويژگي‌هاي آن يك جمعيت كوچك، غير متمركز و بالنسبه منزوي از نفوذ مراكز بزرگ شهري است». به دنبال اين شيو? برخورد اولين متن جغرافياي روستايي كه بعد از شكاف دهه 1960 ظاهر شد،‌ كلاوت جغرافياي روستايي را در كتابي با همين عنوان چنين تعريف كرد: « مطالعه تغييرات جديد اجتماعي،‌ اقتصادي، آمايش سرزمين و فضايي كه در نواحي كم‌جمعيت‌تر كه عموماً به واسطه خاصيت اجزاء قابل رؤيتشان به عنوان روستا به رسميت شناخته شده‌اند صورت گرفته است».
با وجود كوشش‌هاي فراوان براي گسترش معرفت‌شناسي‌ها، ايدئولوژي‌ها، الگوها و ديگر علوم وابسته، جغرافياي روستايي با ديگر شاخه‌هاي جغرافيا مشترك باقي مانده و مصرانه گزيننده و عاري از تئوري است و بالاتر از همه جغرافياي روستايي هنوز همان چيزي است كه جغرافيدانان روستايي انجام مي‌دهند. به اين ترتيب،‌ مؤثرترين شيوه براي بحث كردن درباره ديدگاه و محتواي جغرافياي روستايي مرور كردن بر دفاتر ثبت تحقيقات مختلف جغرافياي روستايي است.
اولين تحقيق ثبت شده به وسيله گروه مطالعات جديد جغرافياي روستايي IBG)) كار جغرافيدانان روستايي را بنا بر موارد زير طبقه بندي كرد. طبقه‌بندي پژوهش‌هاي روستايي
كشاورزي
-سرمايه گذاري و سيستم‌هاي كشت
-تغيير ساختاري
-الگو‌هاي آمايش سرزمين
-داد و ستد و توزيع
-جغرافياي اجتماعي كشاورزي
-روش‌هاي نظري

احداث جنگل
-استفاد? تفريحي
-تأثير اجتماعي و استخدامي
-جنبه‌هاي اقتصادي
-حفاظت

اسقرارگاه‌ روستايي
-ساختار يا عمل اقتصادي
-ساختار اجتماعي استقرارگاه
-برنامه‌ريزي استقرارگاه
-تكامل تاريخي استقرارگاه

جمعيت روستايي
-توزيع، رشد،‌جمعيت‌زدايي
-ساختار استخدامي
-جغرافياي اجتماعي جوامع محلي روستايي

حمل و نقل روستايي
-مطالعات الگويي
-مطالعات برخوردها و تصادفات

تفريحات سالم و توريسم
-خانه‌هاي دوم
-پاتوق‌ها
-تحرك جمعيت
-اثرات آمايش سرزمين
-پارك‌هاي ملي و روستايي
-مطالعت ارزيابي نيازمندي‌ها

برنامه‌ريزي توسعه روستايي
-توسعه صنعتي
-ارزيابي منابع روستايي
-مؤسسات
-كنترل برنامه‌ريزي آمايش سرزمين

پاسيون ((Pacione مي‌نويسد: جغرافياي روستايي حديثي طويل دارد اما تا زمان‌هاي اخير آن عموماً منتسب به مطالعات مربوط به كشاورزي بود يا تحليل‌هاي تاريخي و توصيف‌هاي استقرارگاه روستايي يا الگوهاي آمايش سرزمين روستا را در بر مي‌گرفت. اگرچه اين حوزه‌هاي تحقيق امروزه اهميت خود را در قلمرو موضوع مربوط حفظ مي‌كنند، ‌جغرافياي روستايي طي دهه گذشته گسترش يافته و ديگر خطوط تحقيق همانند مطالعه‌ سيستماتيك حمل ونقل روستايي، استخدام و خانه‌سازي، ارزيابي سياست‌هاي توسعه در نواحي روستايي؛ و اهتمام در توسعه تئوري و متدلوژي در مطالعات روستايي را در بر گرفته است.

 

گستره و محتواي جغرافياي روستايي
قانع‌كننده‌ترين تعريف تعريفي است كه به وسيله ويبرلي ((Wibberley پيشنهاد شده كه استدلال مي‌كند كلمه روستايي: «قسمت‌هايي از يك مملكت را توصيف مي‌كند كه به طور بارزي در آن علايم استفاده‌هاي گسترده از زمين در حال حاضر و يا در گذشته بلافصل آن غلبه دارد». اين تعريف به وسيله اكثر جغرافيدانان روستايي به طور فراگيري مورد استفاده قرار گرفته و همچنين به وسيله ديگر كاركنان مطالعات روستايي مورد قبول واقع شده است براي مثال، جامعه‌شناسان روستايي چنين مي‌نويسند كه: «اصطلاح روستايي به طور قراردادي براي مشخص كردن يك ناحيه جغرافيايي تحديد حدود شده به كار مي‌رود كه از ويژگي‌هاي آن يك جمعيت كوچك، غير متمركز و بالنسبه منزوي از نفوذ مراكز بزرگ شهري است». به دنبال اين شيو? برخورد اولين متن جغرافياي روستايي كه بعد از شكاف دهه 1960 ظاهر شد،‌ كلاوت جغرافياي روستايي را در كتابي با همين عنوان چنين تعريف كرد: « مطالعه تغييرات جديد اجتماعي،‌ اقتصادي، آمايش سرزمين و فضايي كه در نواحي كم‌جمعيت‌تر كه عموماً به واسطه خاصيت اجزاء قابل رؤيتشان به عنوان روستا به رسميت شناخته شده‌اند صورت گرفته است».
با وجود كوشش‌هاي فراوان براي گسترش معرفت‌شناسي‌ها، ايدئولوژي‌ها، الگوها و ديگر علوم وابسته، جغرافياي روستايي با ديگر شاخه‌هاي جغرافيا مشترك باقي مانده و مصرانه گزيننده و عاري از تئوري است و بالاتر از همه جغرافياي روستايي هنوز همان چيزي است كه جغرافيدانان روستايي انجام مي‌دهند. به اين ترتيب،‌ مؤثرترين شيوه براي بحث كردن درباره ديدگاه و محتواي جغرافياي روستايي مرور كردن بر دفاتر ثبت تحقيقات مختلف جغرافياي روستايي است.
اولين تحقيق ثبت شده به وسيله گروه مطالعات جديد جغرافياي روستايي IBG)) كار جغرافيدانان روستايي را بنا بر موارد زير طبقه بندي كرد. طبقه‌بندي پژوهش‌هاي روستايي
كشاورزي
-سرمايه گذاري و سيستم‌هاي كشت
-تغيير ساختاري
-الگو‌هاي آمايش سرزمين
-داد و ستد و توزيع
-جغرافياي اجتماعي كشاورزي
-روش‌هاي نظري

احداث جنگل
-استفاد? تفريحي
-تأثير اجتماعي و استخدامي
-جنبه‌هاي اقتصادي
-حفاظت

اسقرارگاه‌ روستايي
-ساختار يا عمل اقتصادي
-ساختار اجتماعي استقرارگاه
-برنامه‌ريزي استقرارگاه
-تكامل تاريخي استقرارگاه

جمعيت روستايي
-توزيع، رشد،‌جمعيت‌زدايي
-ساختار استخدامي
-جغرافياي اجتماعي جوامع محلي روستايي

حمل و نقل روستايي
-مطالعات الگويي
-مطالعات برخوردها و تصادفات

تفريحات سالم و توريسم
-خانه‌هاي دوم
-پاتوق‌ها
-تحرك جمعيت
-اثرات آمايش سرزمين
-پارك‌هاي ملي و روستايي
-مطالعت ارزيابي نيازمندي‌ها

برنامه‌ريزي توسعه روستايي
-توسعه صنعتي
-ارزيابي منابع روستايي
-مؤسسات
-كنترل برنامه‌ريزي آمايش سرزمين

پاسيون ((Pacione مي‌نويسد: جغرافياي روستايي حديثي طويل دارد اما تا زمان‌هاي اخير آن عموماً منتسب به مطالعات مربوط به كشاورزي بود يا تحليل‌هاي تاريخي و توصيف‌هاي استقرارگاه روستايي يا الگوهاي آمايش سرزمين روستا را در بر مي‌گرفت. اگرچه اين حوزه‌هاي تحقيق امروزه اهميت خود را در قلمرو موضوع مربوط حفظ مي‌كنند، ‌جغرافياي روستايي طي دهه گذشته گسترش يافته و ديگر خطوط تحقيق همانند مطالعه‌ سيستماتيك حمل ونقل روستايي، استخدام و خانه‌سازي، ارزيابي سياست‌هاي توسعه در نواحي روستايي؛ و اهتمام در توسعه تئوري و متدلوژي در مطالعات روستايي را در بر گرفته است.

 

گستره و محتواي جغرافياي روستايي
قانع‌كننده‌ترين تعريف تعريفي است كه به وسيله ويبرلي ((Wibberley پيشنهاد شده كه استدلال مي‌كند كلمه روستايي: «قسمت‌هايي از يك مملكت را توصيف مي‌كند كه به طور بارزي در آن علايم استفاده‌هاي گسترده از زمين در حال حاضر و يا در گذشته بلافصل آن غلبه دارد». اين تعريف به وسيله اكثر جغرافيدانان روستايي به طور فراگيري مورد استفاده قرار گرفته و همچنين به وسيله ديگر كاركنان مطالعات روستايي مورد قبول واقع شده است براي مثال، جامعه‌شناسان روستايي چنين مي‌نويسند كه: «اصطلاح روستايي به طور قراردادي براي مشخص كردن يك ناحيه جغرافيايي تحديد حدود شده به كار مي‌رود كه از ويژگي‌هاي آن يك جمعيت كوچك، غير متمركز و بالنسبه منزوي از نفوذ مراكز بزرگ شهري است». به دنبال اين شيو? برخورد اولين متن جغرافياي روستايي كه بعد از شكاف دهه 1960 ظاهر شد،‌ كلاوت جغرافياي روستايي را در كتابي با همين عنوان چنين تعريف كرد: « مطالعه تغييرات جديد اجتماعي،‌ اقتصادي، آمايش سرزمين و فضايي كه در نواحي كم‌جمعيت‌تر كه عموماً به واسطه خاصيت اجزاء قابل رؤيتشان به عنوان روستا به رسميت شناخته شده‌اند صورت گرفته است».
با وجود كوشش‌هاي فراوان براي گسترش معرفت‌شناسي‌ها، ايدئولوژي‌ها، الگوها و ديگر علوم وابسته، جغرافياي روستايي با ديگر شاخه‌هاي جغرافيا مشترك باقي مانده و مصرانه گزيننده و عاري از تئوري است و بالاتر از همه جغرافياي روستايي هنوز همان چيزي است كه جغرافيدانان روستايي انجام مي‌دهند. به اين ترتيب،‌ مؤثرترين شيوه براي بحث كردن درباره ديدگاه و محتواي جغرافياي روستايي مرور كردن بر دفاتر ثبت تحقيقات مختلف جغرافياي روستايي است.
اولين تحقيق ثبت شده به وسيله گروه مطالعات جديد جغرافياي روستايي IBG)) كار جغرافيدانان روستايي را بنا بر موارد زير طبقه بندي كرد. طبقه‌بندي پژوهش‌هاي روستايي
كشاورزي
-سرمايه گذاري و سيستم‌هاي كشت
-تغيير ساختاري
-الگو‌هاي آمايش سرزمين
-داد و ستد و توزيع
-جغرافياي اجتماعي كشاورزي
-روش‌هاي نظري

احداث جنگل
-استفاد? تفريحي
-تأثير اجتماعي و استخدامي
-جنبه‌هاي اقتصادي
-حفاظت

اسقرارگاه‌ روستايي
-ساختار يا عمل اقتصادي
-ساختار اجتماعي استقرارگاه
-برنامه‌ريزي استقرارگاه
-تكامل تاريخي استقرارگاه

جمعيت روستايي
-توزيع، رشد،‌جمعيت‌زدايي
-ساختار استخدامي
-جغرافياي اجتماعي جوامع محلي روستايي

حمل و نقل روستايي
-مطالعات الگويي
-مطالعات برخوردها و تصادفات

تفريحات سالم و توريسم
-خانه‌هاي دوم
-پاتوق‌ها
-تحرك جمعيت
-اثرات آمايش سرزمين
-پارك‌هاي ملي و روستايي
-مطالعت ارزيابي نيازمندي‌ها

برنامه‌ريزي توسعه روستايي
-توسعه صنعتي
-ارزيابي منابع روستايي
-مؤسسات
-كنترل برنامه‌ريزي آمايش سرزمين

پاسيون ((Pacione مي‌نويسد: جغرافياي روستايي حديثي طويل دارد اما تا زمان‌هاي اخير آن عموماً منتسب به مطالعات مربوط به كشاورزي بود يا تحليل‌هاي تاريخي و توصيف‌هاي استقرارگاه روستايي يا الگوهاي آمايش سرزمين روستا را در بر مي‌گرفت. اگرچه اين حوزه‌هاي تحقيق امروزه اهميت خود را در قلمرو موضوع مربوط حفظ مي‌كنند، ‌جغرافياي روستايي طي دهه گذشته گسترش يافته و ديگر خطوط تحقيق همانند مطالعه‌ سيستماتيك حمل ونقل روستايي، استخدام و خانه‌سازي، ارزيابي سياست‌هاي توسعه در نواحي روستايي؛ و اهتمام در توسعه تئوري و متدلوژي در مطالعات روستايي را در بر گرفته است.

  استان تهران به وسيله رشته كوه‌هاي البرز از استان‌هاي شمالي ايران جدا شده است. بخش مرتفع البرز در مرز شمال استان به 1500 متر مي‌رسد كه در سمت شمال غربي كشيده شده است. در ارتفاعات بالايي كوهستان البرز كه داراي شيب نسبتاً تندي است، امكاناتي بسيار محدود براي دست‌يابي به منابع آب و كشاورزي وجود دارد؛ از اين رو جمعيتي بسيار اندك در اين نواحي ساكن شده‌اند. شهرستان و تقريباً همة شهر دماوند در اين ارتفاعات قرار گرفته است.
ارتفاع رشته‌كوه‌هاي البرز به سوي شرق افزايش مي‌يابد و در ارتفاع 5678 متري (قلة دماوند) به بالاترين حد خود مي‌رسد. قلة دماوند در مركز البرز قرار دارد و مرتفع‌ترين قله ميان چكادهاي آسياي غربي و اروپا است. قلة دماوند، آتشفشاني خاموش است كه اكنون آخرين مرحله‌هاي پيش از خاموشي را كامل مي‌گذراند و خروج گازهاي گوگردي و چشمه‌هاي معدني اين ادعا را تائيد مي‌كند.
در شمال شرقي استان، كوه‌هاي سوادكوه و فيروزكوه واقع شده‌اند كه به ارتفاعات شهميرزاد در شرق مي‌پيوندند. ديوارة جنوبي كوه‌هاي البرز مركزي را در استان تهران، كوه‌هاي لواسانات و قره‌داغ و كوه‌هاي شميرانات كه بلندترين نقطة آن، قلة 3933 متري توچال مي‌باشد، در بر گرفته است.
از ديگر ارتفاعات استان مي‌توان به كوه‌هاي حسن‌آباد و نمك در جنوب، بي‌بي‌ شهربانو و القادر در جنوب شرقي و ارتفاعات قصر فيروزه در شرق اشاره كرد.

وحید سپهوند

+ نوشته شده در  جمعه سوم تیر 1390ساعت 1:47  توسط سحر گودرزی  | 

طبقه بندی اقلیمی

تقسیم بندیهای اب و هوایی به طور کلی ،به سه طریق توصیفی ،ژنتیکی و کاربردی انجام میشود . در تقسیم بندی توصیفی نقاطی که در یک  یا چند ویژگی مشابه باشند در یک گروه قرار میگیرند. در تقسیم بندی ژنتیکی ،مناطق اب و هوایی بر اساس عوامل به وجود اورنده انها تعیین میشوند ،اما دیدگاه تقسیم بندی کاربردی درست در جهت عکس است یعنی اب و هوا را بر اساس اثار ظاهری ان بر روی پدیده های دیگر تقسیم می کنند . برای مثال اب و هوای ساوان به نوعی اقلیم گفته می شود که سبب به وجود امدن پوشش گیاهی ساوان می شود.

اقلیم شناسان قدیم بیشتر به جنبه کاربردی اب و هوا توجه داشتند (جدول 1-9)و تقسیم بندیهای مشهور امروزی مانند کوپن و تورنت ویت ،نیز بر این اساس به وجود امده اند.

بررسی و تقسیم بندی اب و هوایی بر اساس یک کاربرد خاص ممکن نیست جنبه عام داشته باشد ،به عبارت دیگر ،شناخت جامع اب و هوا از این طریق میسر نیست و چه بسا دو تقسیم بندی مختلف  بر این اساس ، تفاوتهای بسیاریبا یکدیگر داشته باشند .

اثنی عشری

+ نوشته شده در  چهارشنبه هجدهم خرداد 1390ساعت 0:58  توسط سحر گودرزی  |